Gabriela Pawlina „Trzy” Ocena: 4/6

SZLIFOWANIE DIAMENTU

Nie obwiniam autorkę o ten błąd, bo to debiutantka. Ale poważne wydawnictwo, które do tego specjalizuje się w kryminałach, naprawdę [tu powinno paść ciężkie przekleństwo] nie powinno robić takich numerów! No, dajcie spokój! Spoiler w pierwszym zdaniu?!

Oczywiście, nie każdy na to wpadnie. Raymond Chandler twierdził jednak, że kryminały przeznaczone są dla średnio inteligentnego czytelnika. Kiedy ten średnio inteligentny czytelnik, do tego średnio otrzaskany na temat tego, co dzieje się w otaczającym (kryminalnym) świecie czyta, że ta historia inspirowana jest prawdziwymi wydarzeniami, dostaje tak czytelny sygnał, od razu zaczyna kombinować, i już po kilku rozdziałach zapala mu się światełko alarmowe.

No niestety, choć autorka zgrabnie podrzucała fałszywe tropy, to już gdzieś tak w połowie przeczucie co do tego, kto zabił coraz mocniej się nasilało, aby na koniec zamienić się w pewność. Drogie wydawnictwo „Filia”, naprawdę musieliście mi zepsuć przyjemność z lektury?!

Moja irytacja jest tym większa, że książka jest naprawdę dobrze napisana, i to wcale nie „jak na debiutanta”. Gabriela Pawlina to nieoszlifowany diament, ale to nie tylko od niej, lecz również od wydawnictwa zależy, czy uda się diament zamienić w brylant.

Autorka pisze świetnym językiem, tworzy interesujących, pełnokrwistych bohaterów, umiejętnie podrzuca fałszywe tropy, wprowadza doskonale zdokumentowane, wiarygodne realia, a na dodatek potrafi budować precyzyjną wielowątkową intrygę, gdzie wszystko do wszystkiego pasuje. Do ideału trochę brakuje, ale to przecież debiut, więc niedociągnięcia przy odrobinie dobrej woli można wyeliminować. Autorka ma duży potencjał, szkoda by było go zmarnować.

Co mi nie zagrało? Po pierwsze – za długie to wszystko, za długie. Dotarłam do momentu, gdy już chciałabym, żeby historia zmierzała do końca, patrzę na licznik, a nie jestem nawet w połowie. A już końcówka, kiedy wiemy kto zabił, wlecze się niemiłosiernie. To jest dobrze napisane, więc jakoś się to czyta, ale czytałoby się lepiej, gdyby autorka odpuściła sobie niektóre wątki. Zwłaszcza wątki osobiste dotyczące pary głównych detektywów i ich relacji damsko-męskich. Kilkanaście razy (nie przesadzam) już-już wydaje się, że skonsumują związek, a tu klapa. Cierpliwość czytelnika zostaje wystawiona na ciężką próbę.

Życie osobiste detektywów odgrywa momentami rolę pierwszoplanową, co na szczęście daje się usprawiedliwić tym, że wiąże się ze śledztwem, ale w tym wątku poniosła autorkę zbyt wybujała wyobraźnia. Zamiast porządnego tła obyczajowego otrzymaliśmy brazylijską telenowelę, w której najważniejszym motywem jest to, kto jest czyim ojcem, kto dziadkiem, kto matką, kto siostrzenicą, kto kogo zgwałcił, kto „to” zrobił z miłości i kto kogo zdradził.

Czuję się też zawiedziona, że tylko jeden z trzech wątków kryminalnych został doprowadzony do końca. Mogę to częściowo usprawiedliwić (chociaż nie pochwalam) w przypadku historii „mafijnej”, no bo w końcu coś trzeba zostawić na kolejną książkę. Wątek psychopaty, który przez cały czas sprawiał wrażenie najważniejszego (ponieważ autorka pozwalała mordercy przedstawiać swój punkt widzenia), powinien jednak być sumienniej wyjaśniony (zwłaszcza, że pojawił się drugi podejrzany).

Zawyżam ocenę dla zachęty. Gabriela Pawlina wydała właśnie kolejną powieść. Chętnie się przekonam, czy diament się szlifuje i trzymam kciuki, żeby nie dopadł autorki syndrom drugiego tomu.

Przemysław Żarski „Pleśń” Ocena: 2/6

SKĄD SIĘ BIERZE NUDA

Czytałam i odkładałam. Odkładałam i czytałam. Poświęciłam się, doczytałam do końca, żeby poznać nowego, nieznanego mi autora i zanotować, żeby nie uleciało z pamięci, dlaczego mam do niego już nie wracać. Dlatego w końcu zebrałam się do napisania tej recenzji, chociaż pisanie odbywało się na tej samej zasadzie co czytanie: pisałam i odkładałam, odkładałam i pisałam.

Autor pisze językiem przeciętnym, ale poprawnym, postaci detektywów są przeciętne, ale poprawne, inni bohaterowie raczej przeciętni niż poprawni. Najbardziej zirytował mnie jednak styl autora, a raczej pisarska maniera.

Przemysław Żarski prowadzi narrację z punktu widzenia wielu bohaterów na kilku płaszczyznach czasowych. Za każdym razem, gdy pojawia się nowa postać nie wiemy, kto tę narrację prowadzi i musimy się domyślać, czego ona dotyczy. Nie ułatwia to lektury. Gdyby to było raz, na początku, no, trzy razy, ale tak jest prawie za każdym razem. Nowy rozdział, i domyślaj się, czytelniku o co chodzi.

Zapewne autorowi wydaje się, że wprowadza tym sposobem element niepokoju i tajemnicy, ale to w ten sposób nie działa. Kiedy czytam potok zdań, z których nic nie wynika, bo nie wiem kto mówi i czego to dotyczy, czuję znużenie. Zabieg ten powtarzany jest wielokrotnie, postaci jest multum a wątków sporo, nie czuję więc żadnego zainteresowania lekturą, tylko denerwuję się, że „wiem, że nic nie wiem”.

I stąd właśnie, drodzy autorzy, bierze się nuda. Jedna tajemnica się sprawdza, trzy dają radę, ale kiedy tajemnica goni tajemnicę – to już jest chaos. W ambitnej obyczajówce może by to przeszło, ale to przecież kryminał. Czytelnik chce prowadzić aktywne śledztwo razem z detektywami, a nie dostaje takiej szansy.

Zupełnie też nie wiem, dlaczego w jednej powieści autor umieścił dwa różne śledztwa prowadzone niezależnie przez dwoje detektywów, które zupełnie się nie uzupełniają. To tak jakbyście czytali dwie odrębne powieści, które nie wiadomo dlaczego ktoś postanowił wrzucić do jednego wora i wymieszać rozdziały. Jedno śledztwo prowadzone przez podkomisarz Laurę Halber ma związek ze sprawą z przeszłości - zaginięciem nastolatka na obozie, a drugie dotyczy współcześnie popełnionego zabójstwa z narkotykami w tle i prowadzi je Adam Linde. Śledztwa łączy jedynie budynek komisariatu. I tylko nie mówcie mi, że to kontynuacja, bo wiecie, jak tego nie lubię (kontynuacji nie lubię, a nie zwracania mi uwagi).

Całkiem też nie rozumiem, dlaczego autorzy wprowadzają do swoich powieści elementy, o których nie mają bladego pojęcia i nawet nie pomyślą, żeby coś sprawdzić (o redaktorach nie wspominam, bo prawdziwych redaktorów dziś już nie ma, nawet, jak widać, w Wydawnictwie Literackim, które niegdyś dbało o renomę). O to samo czepiałam się Roberta Małeckiego w powieści „Wada”. Przemysław Żarski z uporem twierdzi, że chłopiec zaginął na obozie harcerskim, tymczasem opisuje realia kolonii lub zwykłego obozu. Na obozach harcerskich NIE MA nauczycieli szkolnych w roli opiekunów/wychowawców, bo takich funkcji w harcerstwie po prostu NIE MA. Dlatego właśnie dzieciaki jeżdżą na takie obozy, bo mogą tam, bez obecności zgredów, poczuć samodzielność i nauczyć się odpowiedzialności.

Być może przypadkiem trafiłam na najsłabszą powieść autora, ale cóż, raczej nie będę zgłębiać jego twórczości, bo wciąż mam apetyt na nowych autorów. Kogo polecacie?

Zbigniew Górniak „Książkowisko próżności” Ocena: 6/6

 

ILUZJA KRZYWEGO ZWIERCIADŁA

Ta książka jest tak diablo inteligentna i tak bosko dowcipna, że autor na pewno nie zrobi na niej kariery. Błyskotliwe dialogi, doskonały styl, najwyższej klasy groteska, ostrze satyry tnie z precyzją skalpela trzymanego w ręku przez najlepszego chirurga. Do tego jeszcze narracja w drugiej osobie, co na dzień dobry odrzuci miliony much i trafi tylko do nielicznych, którzy potrafią takie cymesy docenić.

„Książkowisko próżności” rozgrywa się w środowisku pisarzy i wydawców książek, i autor nie oszczędza nikogo. Ten światek przedstawiony jest z wyrafinowaną ironią, bez żadnej taryfy ulgowej, bez głaskania po głowie sponsorów i uznanych twórców. Dlatego jest tak wiarygodny. Wydaje się, że widzimy wszystko w krzywym zwierciadle, ale nie ufajcie pierwszemu wrażeniu - to najprawdziwsza rzeczywistość.

„Książkowisko próżności” - to powieść z kluczem. Najłatwiej będzie rozszyfrować wszystkie niuanse czytelnikom z tego samego pokolenia, co Zbigniew Górniak (czyli urodzonym jeszcze w poprzedniej epoce), bo wtedy wszystkie kody kulturowe będą czytelne. W tamtych czasach (wyjaśnienie dla młodzieży) rynek kultury nie był jeszcze zalewany szambem. Oglądało się te same dobre filmy, czytało te same dobre książki, słuchało tej samej dobrej muzyki, i o pewnych rzeczach po prostu nie wypadało nie wiedzieć.

Jeśli jesteście dużo młodsi i ta przyjemność wam umknie, nie przejmujcie się, bo warstwa współczesna ma dużo szerszy zakres i na pewno dostarczy wam dobrej zabawy. Bez trudu wpadniecie przecież kto ukrywa się pod pseudonimem Albin Chłodny, a odniesienia do wielkich portali czytelniczych kształtujących (pardon, wypaczających) gusta również wam nie umkną. Jeśli nawet nie wszystko będzie czytelne, nadal będzie fan. Informacja o pochodzeniu nazwy wydawnictwa „G&K” rozbawiła mnie do łez. Wzięła się ona od nazwisk wspólników, które brzmiały Groch i Kapusta. Trudno by było lepiej oddać zawartość publikowanych przez to wydawnictwo książek.

Jeśli do tego dodam, że jest tu ciekawy pomysł na fabułę (powieść w powieści i jeszcze raz w powieści, w tym jedna pisana przez ghostwritera, a druga przez robota), dobrze poprowadzona intryga i satysfakcjonujące zakończenie, nie będziecie już mieć żadnego pretekstu, żeby tej książki nie przeczytać.

Żeby nie było tak słodko, pomarudzę standardowo na trochę zbyt długo rozwijający się początek (nie znamy jeszcze dobrze bohatera, więc przeszłość i przyszłość odrobinę się miesza), ale to tak tylko dla zasady. W tym wypadku plusy skutecznie przesłoniły mi minusy, czego i wam życzę. Bawcie się!

P.S. Wrzucam maksymalną ocenę, żeby zrównoważyć głosy tych, którzy niczego nie zrozumieli.

Izabela Szylko „Jak napisać kryminał i nie paść trupem” Ocena: 6/6

JAK NIE PAŚĆ TRUPEM

Niektórzy polscy autorzy nie tolerują krytyki swojej twórczości. Czasami, kiedy zamieszczam jakieś nieprzychylne recenzje na portalach społecznościowych, natychmiast włączają się do dyskusji, broniąc swoich dzieł mniej więcej w taki sposób: „Krytykować to może każdy głupi. Jak jesteś taka mądra – to sama napisz kryminał”. Po przeczytaniu książki „Jak napisać kryminał i nie paść trupem” zaczynam rozważać taką opcję.

Izabela Szylko ma lekkie pióro i zna zasady dramaturgii, jej poradnik czyta się więc lepiej niż niejeden polski kryminał. Nie ma lania wody, same konkrety podane w przystępny sposób, wzbogacone licznymi przykładami i anegdotami. Jak się czyta tę książkę, to wszystko wydaje się takie proste, że nic tylko siadać i pisać. Ale najpierw czytać, tak dużo, jak się da, bo „bez czytania nie ma pisania”.

Tę radę powtarzało wielu autorów, od Stevena Kinga po Remigiusza Mroza, żaden jednak z ich poradników nie zawierał konkretnych i bardzo praktycznych zasad tworzenia powieści kryminalnej. „Jak napisać kryminał…” to jedyny taki podręcznik dostępny na polskim rynku, w którym możecie prześledzić proces pisania kryminału, krok po kroku. Nawet książka Lesley Grant-Adamson „Jak napisać powieść kryminalną” jest tylko zbiorem refleksji autorki o powieściach kryminalnych i nie podpowiada, jak się zabrać do pisania. Obawiam się, że autorzy kryminałów po prostu zachowują pewne sekrety dla siebie, żeby nie ułatwiać życia konkurencji. Izabela Szylko, która przyznała mi się (nieoficjalnie), że to jej ostatnia książka, nie musi już konkurencji się obawiać, więc ujawnia wiele.

Od czego więc zacząć pisanie kryminału? Ha! Okazuje się, że jest na to wiele sposobów, ale ich nie zdradzę, bo byłby to spoiler.

Z tej książki dowiecie się, jak się tworzy postać detektywa, jak zawiązać intrygę, jakie zasady stworzone przez autorów kryminałów (Van Dime, Knox, Chandler) są wciąż obowiązujące, a na które można przymknąć oko. Jest wiele tricków, które można wykorzystać przy pisaniu i również je poznacie. Co gorsza (ale tylko dla marnych autorów) Izabela Szylko pastwi się również nad błędami, które nagminnie pojawiają się w powieściach. Chyba musiała dogłębnie zapoznać się z moim blogiem. Jak wiadomo, najlepiej uczyć się na błędach, ale lepiej na cudzych. Czytelnik, który chciałby napisać własną powieść, powinien wziąć to sobie do serca.

Z tej książki dowiecie się również, jak funkcjonuje rynek wydawniczy w Polsce. Izabela Szylko zjadła na tym zęby, wydając cztery własne książki, więc jej wierzę. Wreszcie staje się jasne, dlaczego książki są takie drogie, dlaczego cena na okładce jest z kosmosu. Jeżeli ktoś planuje selfpublishing, to też będzie wiedział, ile to kosztuje i czy warto wchodzić w taki biznes.

Jeśli nawet nie zamierzacie napisać (ani wydać) powieści kryminalnej, a tylko kochacie czytać kryminały, to i tak będziecie mieć satysfakcję z lektury „Jak napisać kryminał i nie paść trupem”. Istnieje jednak nadzieja, że po przeczytaniu tej książki (o ile nie padniecie trupem) zakiełkuje w was idea stworzenia własnej opowieści. I tego właśnie serdecznie wam życzę.

A tak w ogóle, to chętnie bym wzięła udział w warsztatach „Trup w każdej szafie, czyli jak napisać kryminał”, o których autorka wspomina w publikacji. Jeśli zorganizujecie je w swojej bibliotece, może się skuszę.